Đặc tính nhạy nước của đất lateritic trong đường vận chuyển mỏ bauxite: Bằng chứng thí nghiệm trong phòng và khung thử nghiệm hiện trường theo hiệu năng

Moisture vulnerability of lateritic soil in bauxite mine haul roads: Laboratory evidence and a performance-based field trial framework

07:00 28/05/2026
Nghiên cứu đề xuất một khung chuẩn đoán và ra quyết định từ phòng thí nghiệm đến hiện trường để đánh giá đặc tính nhạy nước của đất lateritic trước khi áp dụng đại trà cho các lớp kết cấu áo đường vận chuyển trong mỏ được gia cố.

DOI: 

TÁC GIẢ: 
TS Đào Phúc Lâm

Nhóm nghiên cứu Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số & Khoa Công trình - Trường Đại học Công nghệ GTVT
Email: [email protected]

THÔNG TIN BÀI BÁO
Chuyên mục: 28Bet28 link nhà cái
Ngày nhận bài: 07/5/2026
Ngày sửa bài: 11/5/2026
Ngày chấp nhận đăng: 22/5/2026
Ngày xuất bản Online: 28/5/2026
Tác giả liên hệ: Email: [email protected]

TÓM TẮT
Đất lateritic là nguồn vật liệu tại chỗ có tiềm năng sử dụng cho các lớp kết cấu đường vận chuyển trong vùng khai thác mỏ nhiệt đới, đặc biệt khi được cải thiện bằng các chất kết dính phù hợp. Tuy nhiên, trong điều kiện mùa mưa, loại đất này có thể bị suy giảm khả năng phục vụ do tác động của nước, thể hiện qua hiện tượng mềm hóa, hóa bùn, mất ổn định bề mặt và giảm khả năng lưu thông dưới tác dụng lặp lại của xe tải nặng. Nghiên cứu này đánh giá tính nhạy nước của đất lateritic lấy từ khu vực mỏ bauxite Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam, đồng thời xem xét tính khả thi trong phòng thí nghiệm của giải pháp gia cố xi măng-polymer cho ứng dụng làm vật liệu đường vận chuyển mỏ. Đất tự nhiên cho thấy các giá trị CBR tương đối thuận lợi trong điều kiện đầm chặt thí nghiệm. Tuy nhiên, các đặc trưng chỉ số, hàm lượng hạt mịn cao và hiện tượng mất toàn vẹn định tính của mẫu đất đầm chặt không gia cố khi ngâm nước cho thấy CBR không nên được sử dụng như một chỉ tiêu hiệu năng độc lập. Trên cơ sở các bằng chứng này, nghiên cứu đề xuất khái niệm chẩn đoán “đất lateritic có CBR tương đối đạt nhưng nhạy nước”. Các hỗn hợp đất gia cố xi măng-polymer cho thấy sự cải thiện rõ rệt về cường độ nén không nở hông, cường độ ép chẻ và mô-đun đàn hồi theo tuổi bảo dưỡng, qua đó thể hiện sự cải thiện về đáp ứng cơ học trong điều kiện phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các kết quả này chỉ được diễn giải như bằng chứng về tính khả thi trong phòng thí nghiệm, không phải là hiệu năng đã được kiểm chứng ngoài hiện trường. Do đó, nghiên cứu đề xuất một khung thử nghiệm hiện trường theo hiệu năng nhằm định hướng cho bước kiểm chứng trong tương lai, tích hợp sức chịu tải ban đầu, tính nhạy nước, hiệu quả gia cố, khả năng thi công, kiểm soát chất lượng thi công, điều kiện thoát nước và theo dõi khả năng phục vụ trong mùa mưa. Nghiên cứu đóng góp một khung chẩn đoán và ra quyết định từ phòng thí nghiệm đến hiện trường để đánh giá đất lateritic nhạy nước trước khi áp dụng đại trà cho các lớp kết cấu đường vận chuyển mỏ được gia cố.

Từ khóa: Đất lateritic; CBR; tính nhạy nước; gia cố xi măng-polymer; đường vận chuyển mỏ bauxite; thử nghiệm hiện trường theo hiệu năng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Z. Zimar, J. Pooni, D. Robert, F. Giustozzi, A. Zhou, S. Setunge, J. Kodikara. Performance of industrial fly ash based stabilized mine haul roads under seasonal moisture changes. Transportation Geotechnics 48 (2024) 101295, https://doi.org/10.1016/j.trgeo.2024.101295.

[2] W. Liu, H.B. Burato, J. Tan, X. Huang, F.S. Ackah. A review on improving the key engineering properties of lateritic soil by treating industrial by-products and wastes. Case Studies in Construction Materials 23 (2025) e04856, https://doi.org/10.1016/j.cscm.2025.e04856.

[3] T. Bualuang, P. Jitsangiam, K. Nusit, U. Rattanasak, P. Chindaprasirt. Enhancing lateritic soil for sustainable pavement subbase with polymer-modified cement: A comparative study of styrene butadiene rubber and styrene acrylic latex applications. Case Studies in Construction Materials 21 (2024) e03760, https://doi.org/10.1016/j.cscm.2024.e03760.

[4] N.Q. Tran, M. Hoy, A. Suddeepong, S. Horpibulsuk, K. Kantathum, A. Arulrajah. Improved mechanical and microstructure of cement-stabilized lateritic soil using recycled materials replacement and natural rubber latex for pavement applications. Construction and Building Materials 347 (2022) 128547, https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2022.128547.

[5] M. Hoy, N.Q. Tran, A. Suddeepong, S. Horpibulsuk, A. Buritatum, T. Yaowarat, A. Arulrajah. Wetting-drying durability performance of cement-stabilized recycled materials and lateritic soil using natural rubber latex. Construction and Building Materials 403 (2023) 133108, https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2023.133108.

[6] M. Hoy, N.Q. Tran, A. Suddeepong, S. Horpibulsuk, M. Mobkrathok, A. Chinkulkijniwat, A. Arulrajah. Improved fatigue properties of cement-stabilized recycled materials - lateritic soil using natural rubber latex for sustainable pavement applications, Transportation Geotechnics 40 (2023) 100959, https://doi.org/10.1016/j.trgeo.2023.100959.

[7] B.B. Pule, J.A. Yendaw. The effect of geotechnical soil properties on CBR value: review, AI in Civil Engineering 3 (2024) 19, https://doi.org/10.1007/s43503-024-00039-1.

[8] TCVN 4198:2014. Soil - Laboratory methods for particle-size analysis. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2014.

[9] TCVN 4197:2012. Soil - Laboratory methods for determination of plastic limit and liquid limit. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2012.

[10] TCVN 4196:2012. Soil - Laboratory methods for determination of moisture and hygroscopic water content. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2012.

[11] TCVN 4195:2012. Soil - Laboratory methods for determination of specific gravity. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2012.

[12]  ASTM D2974. Standard test methods for moisture, ash, and organic matter of peat and other organic soils. ASTM International, West Conshohocken, PA.

[13] TCVN 12790:2020. Soils and aggregate materials for road construction - Test method for determination of moisture-density relations. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2020.

[14] TCVN 12792:2020. Soils and aggregate materials for road construction - California Bearing Ratio test method. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2020.

[15] ASTM D1633. Standard test methods for compressive strength of molded soil-cement cylinders. ASTM International, West Conshohocken, PA.

[16] TCVN 8862:2011. Cement-treated soil mixtures - Test method for splitting tensile strength. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2011.

[17] TCVN 9843:2013. Highway embankments and cuttings - Construction and quality control. Vietnam Standards and Quality Institute, Hanoi, Vietnam, 2013.

[18] V.D. Nguyen, V.P. Le, T.N. Phan. Evaluation of soil stabilization using cement and TS Mika® VN additive for road construction applications. Civil and Environmental Engineering 0 (2026), https://doi.org/10.2478/cee-2026-0068.

Xem bài báo tại đây

Bình luận
  • Dự án Thành phố thuỷ liệu đầu tiên tại Việt Nam